Nowy Targ
W listopadzie 2021 roku na nowotarskim cmentarzu żydowskim odsłonięto kamienne tablice z imionami ofiar Zagłady. Na cmentarzu rozstrzelano od 700 do 1000 osób.

Projekt
Projekt zakładał dwa pomniki: pomnik centralny z imiennym upamiętnieniem, taki sam jak w Krościenku, Grybowie i Czarnym Dunajcu, czyli symbol pękniętej macewy, oraz „macewę pamięci” przy masowym grobie. Wiadomo o 700 do 1000 ofiarach egzekucji na cmentarzu. Całość uzupełniają tablice edukacyjne.
Edukacja
Fundacja chce docierać zarówno do uczniów, jak i mieszkańców miasta: lekcje o Zagładzie sąsiadów, wyjazd około 100 uczniów do Bełżca, porządki na cmentarzu i patronat szkół nad miejscem pamięci. Pomnik nie ma zjawić się znikąd. Ma wywołać rozmowę i sprawić, by mieszkańcy utożsamili się z pracą na rzecz ofiar.
Lista imienna dr Karoliny Panz
Imienną listę nowotarskich Żydów dr Karolina Panz stworzyła na podstawie przedwojennej kartoteki meldunkowej, rejestrów mieszkańców nowotarskich ulic, wojennej „Kartoteki Żydów z Nowego Targu” i spisu żydowskich mieszkańców z lat 1941-1942.
Najczęstsze sformułowanie „zamordowana/y w sierpniu lub we wrześniu 1942 r.” dotyczy osób z okupacyjnego spisu, przy których nie odnotowano śmierci, ucieczki ani wyjazdu. Wśród nich są ofiary egzekucji na cmentarzu żydowskim i obozu zagłady w Bełżcu.
„Tworząc tę listę Żydów Nowego Targu chciałam przeciwstawić się temu, co wydarzyło się w czasie Zagłady. (…) I chciałabym, aby Nowy Targ pamiętał o swoich mieszkańcach.” (dr Karolina Panz)
Strażnicy pamięci
- dr Karolina Panz
Autorka imiennej listy żydowskich mieszkańców Nowego Targu i ich losów w czasie Zagłady. Jej odkrycie list Judenratów Podhala z 1942 roku umożliwiło cały projekt „Ludzie, nie liczby”.
Oś czasu
Od przedwojennej społeczności do dziś. Rozwiń wydarzenie, żeby przeczytać więcej.
Kartoteka meldunkowa
Przedwojenne rejestry mieszkańców nowotarskich ulic są jednym ze źródeł listy imiennej.
Bronia Lieblich i Abraham Hochner
Zginęli przed nowotarską synagogą.
Zagłada nowotarskich Żydów
Egzekucje na cmentarzu żydowskim i deportacje do Bełżca.
Rekonesans na cmentarzu
Odczytanie 2866 ofiar
Ceremonia na cmentarzu przy ul. Jana Pawła II.
Młodzież pamięta
Uczniowie Prywatnego LO w Nowym Targu uczcili 81. rocznicę powstania w getcie warszawskim.
Ostateczna wersja listy
Opublikowano listę żydowskich mieszkańców Nowego Targu opracowaną przez dr Karolinę Panz.
Spacer po miejscu
Kliknij punkt na mapie, żeby przeczytać jego opis.
- 2 punkty
- ok. 1,5 km pieszo
- 55 min z postojami
Rynek
Przy nowotarskim Rynku Eliasz, ojciec Lonka, prowadził największy sklep kolonialny w mieście. Odebrano mu go w grudniu 1939 roku. Historię Lonka i jego rodziny opisuje biogram na blogu fundacji.
Zdjęcie punktu w przygotowaniuCmentarz żydowski i tablice z imionami
Cmentarz przy ul. Jana Pawła II 85. Dochodziło tu do wielu egzekucji, a na terenie cmentarza jest wiele zbiorowych grobów. 7 listopada 2021 roku odczytano tu 2866 imion i nazwisk ofiar. O cmentarz dbają dziś uczniowie Prywatnego Liceum Ogólnokształcącego w Nowym Targu.

Blog fundacji: Pamiętamy 19 kwietnia
Galeria
Kliknij zdjęcie, żeby je powiększyć. Strzałki na klawiaturze przełączają zdjęcia, Esc zamyka podgląd.
Lista imienna
Lista opracowana przez dr Karolinę Panz, opublikowana przez fundację 11 listopada 2025 r. Pobierz oryginalny PDF
Wczytywanie listy…
| Nazwisko | Imię | Imiona rodziców | Rok urodzenia | Losy w czasie Zagłady | Ostatni adres |
|---|
Biogramy
Historie konkretnych osób i rodzin, opracowane przez fundację i publikowane na blogu.
Relacja Chany Grassgun30.08.1942 to tragiczna data dla Nowego Targu i całego Podhala. Żydzi z najmniejszych nawet wsi ginęli na miejscu bądź wywiezieni zostali na śmierć do Bełżca gdzie zagazowano 400 tys osób. Wpis dr Karolina Panz na dzisiejszą rocznicę jest…
Rodzina BeldegrunZapraszam na wpis dr Karolina Panz , który przypomina historię rodziny Beldegrun. Bieda na Podhalu dotykała wielu mieszkańców. Brak wielkiego przemysłu, surowy klimat, słaby rozwój gospodarczy powodowały, że życie w tym rejonie do lekkich…
Lonek„..W zaraniu szczęsnych dni i w kwiecie lat Bóg zabrał nam Ciebie. Śpij Lonku drogi. Duszą wiecznie żywy wśród nas pozostałeś..”. Dzisiaj jestem w Nowym Targu. Cytat i zdjęcie pochodzą z jednej z odnalezionych macew, która wróciła na…
Zvi TurnerNiezwykła historia odnalezionej na jednym z podwórek macewy (nagrobka) doprowadziła nas do Johanesburga w RPA gdzie mieszka wnuczka zmarłego Kamień upamiętniający mieszkańca Nowego Targu przeleżał dziesięciolecia poza cmentarzem. Dzięki…
Lonka i LudwikDzisiaj przypada 75 rocznica śmierci Salomona Linderbergera i Ludwika Herza, mieszkańców Nowego Targu zamordowanych w swoim mieście już po wojnie. Salomon (Lonek) Lindenberger i Ludwik Herz pochodzili z zamożnych rodzin. Lonek był uczniem…
Salomon DröhlichW 2020 roku w Czarnym Dunajcu wydobyliśmy z podwórek kilkanaście macew. Trudno wyrazić emocje towarzyszące tym wydarzeniom. Wkrótce w filmie Wojciecha Szumowskiego będzie można zobaczyć jaka to ważna chwila kiedy kolejny życiorys wyryty w…
Dawid GrassgrünDzisiaj mija 75 lat od śmierci Dawida Grassgrüna, tak zapamiętanego przez nowotarskiego malarza Karola Kostura. Był rolnikiem, fiakrem i cenionym nowotarskim „końskim kupcem”. Często przeprowadzał konie przez granicę bo w Czechosłowacji…
Bronia Lieblich i Abraham HochnerBronia Lieblich i Abraham Hochner byli pierwszymi Żydami, którzy zginęli na terenie Nowego Targu. Niemiecka żandarmeria aresztowała ich 29 grudnia 1941 r. po tym, gdy podczas akcji przeszukiwania mieszkań żydowskich znaleziono u nich…
Salomon KannengiesserKolejna historia, kolejni ludzie, którzy kiedyś jak my planowali, marzyli. Jako sportowiec widząc numerek startowy wiem co czuł Salomon w chwili startu na tak ważnej imprezie sportowej. Stres, dreszcz emocji i wyzwolenie kiedy ruszysz,…
Julek SchneiderTa ciupaga (nieodłączny atrybut każdego górala), trzymana przez Julka Schneidera ocalałego z Holocaustu Nowotarżanina, kryje w sobie niezwykłą historię…Okupacyjne zimy na Podhalu były bardzo srogie – mrozy i ogromne opady śniegu pogarszały…
Odsłuch
Nagrania narracji dla tego miejsca są w przygotowaniu. Każde będzie miało napisy i pełną transkrypcję.
Przewodnik po miejscu
Jedna kartka A4 do wydruku: historia w skrócie, adres i współrzędne, kod QR do nawigacji, zasady zachowania na cmentarzu i kontakt do fundacji.